رحمت الله شريفي نجف آبادى

59

حكمت برين ( ترجمه وشرح تطبيقى بداية الحكمه ) ( فارسى )

براى نجات از اشكال مذكور بر اين باورند كه اگر چه وجود ، مفهوم ذهنى دارد ولى فرد خارجى ندارد . وجود چه به‌معناى عام و چه به‌معناى حصص ، ذهنى است و فقط ماهيت مثل انسان اصيل است ، ولى فرد خارجى كه مجموعه وجود عام و وجود انسان و انسان است به اين نحو است كه دو قسم اول ذهنى است و قسم سوم خارجى ) . مجراى قاعده فرعيه ، ثبوت شىء لشىء است ، نه ثبوت شىء و شىء من هذه الأجوبة . . . الهليّة البسيطة كما فى ما نحن فيه . درحالىكه هيچ كدام از اين جواب‌ها - علامه در پاورقى متن موردنظر بدايه مىفرمايد : و حال آن‌كه بحث‌هاى گذشته ، از لحاظ تهيهء مواد ابطال اين جواب‌ها كافى است - علاوه بر فسادشان ، ( شخص را ) از غنا ، فضل ، قدرت و بهره بىنياز نمىكنند و حق و صحت در جواب - طبق آنچه گذشت - اين است كه قاعدهء فرعيه فقط در ثبوت شىء براى شىء ( مثل جسم ، سفيد است ) جارى و سارى و حاكم است ، نه در ثبوت شىء . ( قضيهء « انسان هست » همان ثبوت وجود است ، نه ثبوت وجود براى ماهيت موجود كه اين محال است ) و به عبارت ديگر ، مجراى قاعدهء فرعيت ، هليت مركبه ( مثل ميرعماد خطاط معروف ايرانى است ) مىباشد ، نه هليت بسيطه ( مثل من موجود هستم ) . چنان‌كه در ما نحن فيه ، يعنى در بحث كنونى ما مطرح است ( كه آن ، همان ثبوت وجود براى ماهيت است ) . اقسام تخصص سه قسم است يا بيشتر ؟ از ظاهر عبارت متن بدايه : « تخصص حقيقته الواحدة الأصيلة بنفس ذاتها القائمة بذاتها » به دست مىآيد كه انواع تخصص سه قسم است ، ولى از ظاهر عبارت نهاية الحكمه :